फेसबुकमा यस्तो भिडियो हेर्दा अकाउन्ट ह्याक हुन्छ ? कसरी हुन्छ ? र कसरी जोगिने ?
फेसबुकको सुरक्षा निति कतिको राम्रो छ ?
अहिलेको समय नेपालमा फेसबुक चलाउने मात्रा अधिकतम रूपले बढेको छ । र फेसबुक इन्टरनेट बिना चल्न सक्दैन । र फेसबुक मा पनि अकाउन्ट ह्याक गर्ने थुप्रै बाटोहरु छन् । हुन त ! फेसबुकले सबै ग्राहकहरुलाई राम्रो सुरक्षा प्रदान गर्न विदेशका TOP ह्याकरहरुलाई उसले राखेको छ । फेसबुक ग्राहकको खातालाई सुरक्षाका निम्ति दिनहुँ लगभग लाखौं डलर खर्च गर्नुपर्छ । तर फेसबुकले उसको निति नियम बाहेकका काम गदैँन । त्यसकारण ग्राहकले जस्तो सुकै राम्रो नराम्रो भिडियो, अडियो र फोटो आदि म्यासेजमा पठाउन सक्छ । तरपनि कुनै पान साईसको लिङ्क म्यासेजमा निश्चित समयभन्दा बढि पठाउन मिल्दैन । र फेसबुकले सुरक्षाको निम्ति कुनै पनि ग्राहकको अकाउन्ट सेटिङ्ग परिवर्तन गर्ना साथ पासवर्ड माग्छ । तर भिडियो वा अन्य विषय वस्तु हेर्नको लागि भने पासवर्ड माग्दैन । हाम्रो नेपालमा केहि समय अगाडी मात्र कुनै नाम दिएर " ,यो तिमी हैनौ" भन्ने भिडियो आएको थियो । यो भिडियो चलाउन ईमेल तथा पासवर्ड वा अन्य व्यक्तिगत जानकारी माग्दछ । र यसबाट उनीहरुको यात एउटा स्क्रिप्ट हुन्छ या त उनीहरूले नै Access गरेर उक्त खताका साथीहरू सम्पूर्णलाई त्यहि भिडियो forward गरिन्छ र यस बाट उसले अरु खाता ह्याक गर्दछ । र अरु डाटा संकलन गर्दछ । यी बाहेक अन्य थुप्रै ह्याक गर्ने तरिका छन् जुन फेसबुकले सकेसम्म सुरक्षा दिन्छ । र नेपाल सरकार सुचना तथा सञ्चार मन्त्रालयले पनि यस्ता सामग्री बाट टाढा रहन बारम्बार टि.भी, रेडियो, समाचार तथा अन्य चिजबाट प्रसारण गरिरहेको छ ।
कसरी चिन्ने यो ह्याक हुन सक्ने सामाग्रीहरुलाई ?
फेसबुकले सेटिङ्गमा नाम, थर, ठेगाना, फोन नम्बर, ईमेल, Privacy वा अन्य चिजमा परिवर्तन तथा Add, remove आदि गर्दा खेरी मात्र पासवर्ड माग्छ । ताकि त्यो तपाईँ कै अकान्ट हो भनेर verification को माग्छ । तर यदि केही एप ( जस्तै : फेस एप, हस्तरेखा वर्णन एप ) आदिले माग्दछ भने उनीहरुको policy, terms and conditions अवश्य पढ्नुहोस् । र त्यस्तो नाम तोकेर " यो तिमी हैनौ " भन्ने भिडियोलाई नछुनुहोस र आफ्नो व्यक्तिगत जानकारी पनि नदिनुहोस् ।
पासवर्ड नै दिँदा पनि ह्याक भएको छैन त मेरो खाता ?
जसले ( फेसबुकबाहेक ) ग्राहकको डाटा पाउछ । त्यो सबैभन्दा पहिला सर्भरमा पुगेर डाटाबेसमा एउटा फाइलको रूपमा रहन्छ | जसलाई ह्याकरले सजिलै निकाल्छन् र Access गर्छन् । त्यो क्रममा कतिपय खाताहरू इन्टरनेट तथा अन्य भौतिक आदि कारणले स्क्रिप्ट राम्रोसँग प्रयोग हुदैँन । त्यसकारण कुनै कुनै ह्याक हुदैँन । तर अन्य कारण पनि हुन सक्छ ।
कसरी फेसबुक अकान्ट सुरक्षित राख्ने ?
खर्वप्रथम OTP राख्नुहोस । जसले गर्दा कुनै पनि नया device तथा अन्य डिभाइस बाट पासवर्ड थाहा भएपनि अरुले तपाइँ फोन नम्बर बिना Access गर्न पाउदैन । र सिमकार्ड भने जहिल्यै पनि तपाई सँगै हुनुपर्दछ यदि परिवर्तन गर्नुभएमा फेसबुकमा पनि परिवर्तन गर्नुपर्दछ किनभने जब-जब तपाइँ अन्य डिभाइसमा लगइन गर्नुहुन्छ । तब-तब ६ अंकको कोड आउँछ र त्यो हाले पछि मात्रै लगइन भइन्छ ।
फोन नम्बर सँग सँगै आफ्नो ईमेल पनि फेसबुकमा राख्नुहोस । र ईमेल पनि सुरक्षित राखनुहोस् ।
पब्लिक ठाउँमा फ्रि वाई-फाई चलाउदै हुनुहुन्छ भने एउटा राम्रो VPN प्रयोग गर्नुहोस् ।
फेसबुकका अन्य सुरक्षा सम्बन्धी कुराहरु जस्तै : Face Recognition ( अनुहार पहिचान ) आदि तपाईँको मोबाइलले सपोर्ट गर्दछ भने यस्ता कुरा प्रयोग गर्नुहोस ।
यदि काहिँ नवुझेको , mistakes तथा यस सम्बन्धी जानकारी भएका कमेन्ट गरेर भन्नुहोला ।